Franchising Sisteminin Vergilendirilmesi

Franchising sisteminin yatırımcısına olduğu gibi devlete de katkıları oldukça fazladır. Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin yeterince denetlenememesinden kaynaklı oluşan vergi kaçırma işlemleri franchise sisteminde yapmak mümkün değildir. Çünkü her işlem tek tek kayıtlara geçmek zorundadır. Bu yazımızda franchise sisteminin nasıl ve hangi vergilere tâbi olduğunu inceleyeceğiz.

• Kurumlar Vergisi Açısından

Franchise sözleşmeleri birer kira sözleşmeleridir ve vergisel boyutta, vergiyi doğuran olayı oluşturur.

5520 sayılı KVK’nın 1’inci maddesinde sayılan kurum kazançlarının kurumlar vergisine tabi olacağı; 3’üncü maddesinde tam ve dar mükellefiyet tanımı yapılmıştır. Buna göre kanuni veya iş merkezi Türkiye’de bulunanların elde ettiği tüm kazançların (Türkiye içinde ve dışında) tamamının Türkiye’de vergilendirilmesinin tam mükellef olduğunu ifade etmektedir. Dar mükellef ise; kanuni veya iş merkezinin her ikisinin de Türkiye’de bulunmayanların ise dar mükellef olduğu ve dar mükelleflerin sadece Türkiye’de elde ettikleri kazançların Türkiye’de vergilendirileceği ifade edilmiştir. Bu Kanun maddesinin 3’üncü fıkrasında da dar mükellefiyette kurum kazancının neler olduğu, ticari kazançların ve hakların Türkiye’de kiralanmasından elde edilen iratlar olduğu hüküm altına alınmıştır.

Kısaca yukarıda anlatılanları anlatacak olursak: tam mükellef tüm kazançlarının vergisini Türkiye’ye öderken dar mükellef ise sadece ülke içinde kazançlarının vergisini Türkiye’ye ödemektedir.

• Katma Değer Vergisi Açısından

Kurumlar vergisi uygulamasında ortaya çıktığı gibi Katma Değer vergisi uygulamasında da franchisor ile franchisee’nin farklı ülkelerde bulunması, durumu farklılaştırmaktadır. Her ikisi de Türkiye’de ise Franchisor, hakkın kullanımı dolayısıyla tahakkuk eden bedel için franchisee’ye düzenleyecektir. Bu faturada Katma Değer Vergisi hesaplanacak ve ilgili olduğu dönem KDV beyanına yansıyacaktır.

Franchisor yabancı ülkede ise franchising hakkından yararlanan kişi veya kuruluş Türkiye’de bulunduğundan, franchisee sorumlu sıfatıyla KDV tahsil edecek ve 2 No’lu KDV Beyannamesi ile beyan edip ödeyecektir.

• Damga Vergisi Açısından

Franchising, franchise sözleşmeleri ile kurulmaktadır. Bu yüzden Damga Vergisi Kanunu’nun 1. Maddesine istinaden bu sözleşmeler Damga Vergisine tabi tutulmaktadır. Bu vergi türünde sözleşmenin yurtdışında ya da yurtiçinde imzalanmasının bir önemi yoktur. Her ikisinde de aynı şekilde Damga Vergisi alınmaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali tavsiye niteliği taşımaz. Karar öncesi uzman desteği almanız önerilir.